Bij Rebelle zien we al jaren hoe de samenleving verhardt. We kiezen er zelf voor om naar oplossingen te blijven zoeken en om positieve, hoopvolle boodschappen de wereld in te sturen. Vandaag is dat niet meer genoeg. Hate comments op sociale media zijn overal en ook Rebelle blijft er niet van gespaard. Daarom spreken wij ons uit. 

Waarom we reageren 

Sinds enkele jaren zien we een opvallende toename aan haatreacties op onze sociale media. Niet bij één activiteit of bericht, maar telkens wanneer we thema’s aankaarten die vrouwenrechten, LGBTQIA+ rechten of antidiscriminatie centraal zetten. Het bevestigt wat veel organisaties ervaren: wie opkomt voor gelijkheid, wordt steeds vaker het doelwit. 

Die reacties zijn niet toevallig. Ze passen in een breder patroon waarbij bepaalde ideologische groepen online heel actief proberen het gesprek te sturen en stemmen te censureren die het niet met hen eens zijn.

Online haat is deel van een grotere strategie 

Uit onderzoek en ervaring weten we dat online haat vaak georganiseerd, doordacht en (politiek) gestuurd is. Vooral (extreem)rechtse bewegingen gebruiken sociale media als strategisch instrument om minderheden het zwijgen op te leggen en progressieve stemmen te intimideren. 

Online haat gaat dus veel verder dan het uiten van ‘meningen’. Bij Rebelle houden we nog steeds van open dialoog en reflectie, maar deze reacties zijn daar niet op gericht. Hun doel is om mensen te ontmoedigen zich uit te spreken, het publieke debat te verschuiven, activisten en organisaties te isoleren en een klimaat van angst en zelfcensuur te creëren. 

Zeker vrouwen, queer personen en mensen uit etnische minderheidsgroepen zijn de dupe: de doodsbedreigingen of verkrachtingsfantasieën in hun inbox zijn niet meer bij te houden. Je leest er meer over in het onderzoek dat Kif Kif hier samen met Sankaa en Hand in Hand naar deed:

Lees het onderzoek 'online haat' van Kif Kif 

De impact is écht en ernstig 

Het lijkt wel alsof mensen die online haat en misselijkmakende discriminatie delen zich geen moment bewust zijn van welke impact het teweegbrengt bij hun doelwitten. Laat het duidelijk zijn dat de mentale impact die het achterlaat, niet te onderschatten is. Het is wetenschappelijk bewezen dat personen die gediscrimineerd worden, een negatieve impact ervaren op hun psychologisch welzijn. Ook zien we dat mensen die doelwit zijn van haat vaak aan zelfcensuur doen en ervoor kiezen zich niet meer of minder te mengen in het publieke debat. Dit raakt dus niet alleen individuen — het verzwakt onze democratie. 

Sociale mediabedrijven stimuleren haatberichten 

Ook de platformen waarop dit soort haatberichten gedeeld worden, zijn niet onschuldig. Sociale mediaplatformen modereren inconsistent en laten problematische accounts vaak hun gang gaan. In plaats van haat tegen te gaan, wordt het zelfs vaak door de algoritmes gestimuleerd.

Rebelle verzet zich 

Tegen deze schadelijke tendensen verzet Rebelle zich. Deze samenleving willen we niet. We zouden geen Rebelle zijn, als we niet op zoek zouden gaan naar manieren om het tij te keren. Het kan niet dat online haat en discriminatie vanzelfsprekende bijkomstigheden zijn van de online wereld. Laten we collectief verontwaardigd blijven over online haat en ons hiertegen verzetten. 

In Litouwen geven ze het goede voorbeeld: daar is er een elfenleger actief, een bonte verzameling van duizenden mensen die de strijd aanbinden tegen trollen en fake news op het internet. Wat als we in België ook meer tegenkracht zouden organiseren? Het internet zou er alvast een stuk aangenamer en veiliger door worden. Bij deze een héle warme en menselijke oproep om samen met ons te vechten tegen online haat. 

Rebelle stelt ook huisregels op die we hanteren op onze sociale media.

Lees huisregels voor sociale media

Wat jij kan doen? 

1. Meld haatspraak 

Rapporteer de persoon of de organisatie die het haatbericht postte. Dat kan meestal via het platform zelf. Ben je zelf het slachtoffer of zijn de haatberichten heel ernstig? Maak dan een melding bij Unia.

Meld online haat 

2. Steun elkaar en vermijd eindeloze debatten 

Zwijgende omstaanders versterken het probleem. Spreek je uit als je iets ziet wat niet oké is, ook online. Laat zelf een reactie achter waarin je wél positiviteit verspreidt, om de negativiteit mee te counteren. In discussie gaan met wie haat zaait, heeft zelden zin.  

3. Weet dat haat deel is van een strategie 

Probeer mensen bewust te maken van het feit dat online haat verspreiden deel is van een grotere strategie. Online reacties reflecteren dus niet per se hoe er in de samenleving over een thema gedacht wordt. Hoe meer mensen dat begrijpen, hoe minder macht haatdragende campagnes krijgen. 

4. Gebruik initiatieven zoals Hier Niet! 

Op hierniet.be vind je tips om in te grijpen, info over online haat én je kan er anoniem melding maken van haatberichten. Het is een laagdrempelige manier om haat zichtbaar te maken en haatberichten naar de vuilbak te wijzen. 

5. Zorg goed voor jezelf 

Ben je zelf getroffen door online haat? Weet dat het niet aan jou ligt en je dit niet alleen moet dragen. Zoek steun bij vrienden, in je community of bij professionele hulpverleners. 

Blijf verontwaardigd. Blijf zacht. Blijf moedig. 

Zorg er samen met Rebelle en onze bondgenoten voor dat er geen plaats is voor online haat. 

Foto bij artikel: © Daniil Lavrovski / Claire Laffut